فن کویل چیست؟

فن کویل ترکیبی است از یک مبدل یا کویل و فن. کویل که مبدل حرارتی است از ترکیب لوله مسی به طور مارپیچی و فین که عموماً از جنس آلومینیوم است، ساخته می‌شود. فن نیز باعث دمیده شدن هوا از بین فین‌ها می‌شود.

به این ترتیب با عبور هوا از کویل بین هوا و سیال جاری در داخل کویل تبادل حرارت برقرار شده و دمای هوا به نقطه مطلوب می‌رسد. فن کویل‌ بر حسب ساختار خود معمولاً در داخل یک محفظه قرار می‌گیرد و جریان هوا توسط دریچه فن کویل کنترل می‌شود.

در داخل لوله‌های فن کویل معمولاً آب جریان دارد. در فصول سرد به منظور گرمایش آب گرم و در فصول گرم به منظور سرمایش از آب سرد در فن کویل استفاده می‌شود. آب سرد مورد نیاز فن کویل از چیلر یا مینی چیلر تامین می‌شود. آب گرم نیز از دیگ بخار یا پکیج به فن کویل می‌رسد.

کاربرد فن کویل

فن کویل در سیستم‌های تهویه مطبوع به منظور تنظیم دما هوا استفاده می‌شود. با توجه به تنوع بالای فن کویل از نظر ساختاری، از آن می‌توان در انواع سیستم‌های تهویه مطبوع خانگی، صنعتی، اداری، تجاری و … بهره برد.

از فن کویل هم می‌توان به منظور گرمایش و هم به منظور سرمایش هوا استفاده کرد. به همین دلیل به آن فن کویل سرمایشی گرمایشی نیز گفته می‌شود.

اجزاء فن کویل

فن کویل از اجزا زیر تشکیل می‌شود:

• فن: منظور دمیدن هوا
• کویل: کویل سرمایشی و گرمایشی از لوله و پره (فین) تشکیل می‌شوند که باعث تنظیم دمای کویل می‌گردند.
• ترموستات: ترموستات وظیفه کنترل کارکرد فین کویل به منظور ثابت نگه داشتن دمای هوا را دارد.
• فیلتر: فیلتر به منظور جلوگیری از ورود گرد و غبار به دستگاه
• شیر هواگیری: به منظور هواگیری سیستم

انواع فن کویل

فن کویل را می‌توان از دو نظر دسته‌بندی کرد:

از نظر شکل ظاهری:

• دیواری
• کاستی
• زمینی
• داکتی

از نظر لوله کشی:

• فن کویل دو لوله
• فن کویل چهار لوله

در ادامه به بررسی بیشتر هر یک از انواع فن کویل خواهیم پرداخت.

فن کویل دیواری

این نوع فن کویل بر روی دیوار نصب می‌شود. فن کویل دیواری شباهت زیادی به اسپلیت دارد، اما بر خلاف آن در داخل فن کویل دیواری آب جریان دارد. به این نوع فن کویل، فن کویل طرح اسپلیت هم گفته می‌شود.

فن کویل کاستی

فن کویل‌های کاستی به منظور جانمایی در سقف کاذب طراحی شده است. این نوع فن کویل با قرار گرفتن در سقف کاذب باعث می‌شود تا نمای کمتری نسب به نوع دیواری داشته باشد. قاب بیرونی فن کویل کاستی می‌تواند دارای طراحی جذاب و دکارتیو باشد.

فن کویل کاستی خود به دو نوع چهار طرفه و یک طرفه دسته‌بندی می‌شوند. در فن کویل چهار طرفه جهت پرتاب با به هر چهار طرف می‌باشد. اما در نوع یک طرفه تنها از یک جهت باد پرتاب می‌شود.

فن کویل زمینی

همان طور که از نام آن پیداست، این نوع فن کویل بر روی زمین قرار می‌گیرد. از این نوع فن کویل بیشتر در فضاهای تجاری و اداری استفاده می‌شود. از معایب اصلی این نوع فن کویل، اشغال فضای موجود می‌باشد، که باعث می‌شود در فضاهای کوچک از آن استفاده نشود.

فن کویل سقفی

فن کویل‌های سقفی می‌توانند بر روی سقف و یا داخل سقف نصب شوند. بر همین اساس یان نوع فن کویل به سه دسته سقفی روکار، سقفی توکار و کانالی (یا داکتی) تقسیم‌بندی می‌شوند.

فن کویل دو لوله و فن کویل چهار لوله

یکی دیگر از تقسیم‌بندی‌های فن کویل بر اساس سیستم لوله کشی آن می‌باشد. همان طور که اشاره شد از فن کویل می‌توان هم برای سرمایش و هم برای گرمایش استفاده کرد.

در فن کویل دو لوله، یک لوله ورودی و یک لوله خروجی وجود دارد. بر حسب نیاز لوله ورودی به منبع آب سرد (چیلر یا مینی چیلر) یا منبع آب گرم (دیگ بخار موتورخانه یا پکیج) متصل می‌گردد. به این ترتیب فقط امکان گرمایش یا فقط امکان سرمایش وجود خواهد داشت.

در فن کویل چهار لوله اما دو لوله ورودی و دو لوله خرجی وجود دارد. به این تریبت همزمان هم آب گرم و هم آب سرد در فن کویل وجود خواهد داشت.
از مزیت اصلی فن کویل چهار لوله امکان استفاده از سیستم‌ سرمایشی و گرمایش برای واحدهای مختلف فن کویل به طور مستقل در یک سیستم می‌باشد.

به عبارت ساده‌تر در یک ساختمان برخی از ساکنین می‌توانند از حالت سرمایشی و برخی دیگر به طور همزمان از حالت گرمایشی فن کویل خود استفاده کنند. اما در مقابل فن کویل چهار لوله به نسبت فن کویل دو لوله سیستم پیچیده‌تر و هزینه ‌برتری دارد.

مزایا و معایب فن کویل

مزیت اصلی فن کویل سادگی لوله‌کشی و اشغال کم فضای آن است. نصب فن کویل راحت بوده و هزینه‌های تعمیر و نگهداری آن کمتر است. همچنین با استفاده از فن کویل، دمای قسمت‌های مختلف یک ساختمان به طور مستقل تنظیم می‌شود.

در مقابل اما فن کویل امکان تامین هوای تازه را نداشته و قابلت تصویه و پاک‌‍سازی هوای آن بسیار محدود است. در سیستم‌ هواساز امکان تصویه هوای به مراتب بهتری وجود دارد.

جمع بندی

همان طور که در این مقاله اشاره شد، فن کویل یکی از دستگاه‌های پر کاربرد در سیستم‌های تهویه مطبوع است. از فن کویل در ساختمان‌های اداری، تجاری و صنعتی می‌شود استفاده کرد. مزیت اصلی فن کویل سادگی نصب و راه‌اندازی آن است. همچنین هزینه‌های پایین خرید و تعمیرات آن در کنار تنوع بالای طراحی امکان استفاده از فن کویل در طیف وسیعی از سیستم‌های تهویه مطبوع را میسر می‌کند. البته نباید فراموش کرد که فن کویل امکان تامین هوای تازه و تصویه هوا به خوبی سیستم هواساز را ندارد.