نحوه تست کمپرسور اینورتر

چرا کمپرسورهای اینورتر متفاوت هستند؟

نکته‌ی کلیدی که باید در مورد کمپرسورهای اینورتر بدانید، نوع موتور آن‌هاست. برخلاف کمپرسورهای معمولی که از یک موتور القایی تک‌فاز ساده استفاده می‌کنند و مستقیماً به برق شهر متصل می‌شوند، موتور کمپرسور اینورتر معمولاً از نوع موتورهای DC (جریان مستقیم) یا BLDC(بدون براش) است.

در این سیستم‌ها، برق شهر ابتدا وارد برد اینورتر می‌شود، تبدیل به DC شده و سپس به صورت سه فاز با فرکانس و ولتاژ متغیر به کمپرسور تزریق می‌شود. این فرآیند پیچیده به موتور اجازه می‌دهد تا با دورهای مختلف (مثلاً از ۱۰۰۰ دور تا ۴۰۰۰ دور در دقیقه) کار کند. بنابراین زمانی که صحبت از نحوه تست کمپرسور اینورتر می‌شود، ما دیگر با یک تست ساده تغذیه مستقیم طرف نیستیم و باید شرایط ویژه‌ی الکترونیکی آن را در نظر بگیریم.

کمپرسور چیست؟

در هر سیکل تبرید به عنوان مثال یخچال فروشگاهی، به منظور افزایش فشار مبرد از کمپرسور استفاده می‌شود. کمپرسور پس از اواپراتور قرار گرفته و علاوه بر تامین انرژی مورد نیاز مبرد برای طی کردن مسیر، باعث افزایش فشار مبرد نیز می‌شود. دلیل نیاز به افزایش فشار مبرد آن است که دمای تقطیر با فشار رابطه مستقیم داشته و با افزایش فشار، دمای تقطیر نیز افزایش می‌یابد که این امر باعث می‌شود که مبرد بتواند در کندانسور تبادل کار یا مدل های دیگر در دمای محیط، مایع شود. شما می‌توانید جهت مطالعه بیشتر در مورد انواع کمپرسور و روش کار آن‌ها به آرشیو مقالات گروه صنعتی دی مراجعه کنید.

کمپرسور از انرژی الکتریکی برای متراکم کردن مبرد استفاده می‌کند، و پرمصرف‌ترین جزء سیکل برودتی در میان تجهیزات مختلف از جمله درب سردخانه، اواپراتور و… است. به همین دلیل مهندسین و شرکت‌های سازنده کمپرسور همواره به دنبال راحی برای کاهش مصرف برق کمپرسور هستند. یکی از فناوری‌های که به منظور کاهش مصرف برق کمپرسور عرضه شده است، اینورتر یا به طور دقیق‌تر کمپرسورهای اینورتر یا کمپرسورهای دور متغیر می‌باشند، که در ادامه این مقاله به بررسی آن‌ها خواهیم پرداخت.

آشنایی اجمالی با کمپرسور اینورتر

کمپرسور برودتی که به آن موتور نیز گفته می‌شود با تبدیل انرژی الکتریکی به انرژی مکانیکی، نیروی لازم برای انتقال گرمای محیط داخل به محیط بیرون را تامین می‌کند. برای بررسی دقیق‌تر یک یخچال را در نظر بگیرید در ابتدا که دمای داخل یخچال بالا می‌باشد، کمپرسور با تمام ظرفیت خود کار می‌کند، سپس رفته رفته دمای یخچال کاهش می‌یابد تا به نقطه‌ی مطلوب برسد در این‌جا ادامه کار کمپرسور باعث کاهش بیشتر دما خواهد شد که نیازی به این کار نیست.

برای کنترل دما و تنظیم آن بر روی نقطه مطلوب باید فعایت و کارکرد کمپرسور را کنترل کرد. در کمپرسورهای یخچال‌های معمولی یک ترموستات دمای داخل یخچال را پایش کرده و در صورتی که دما تا نقطه مطلوب پایین آمد جریان برق کمپرسور را قطع می‌کند. با خاموش شدن کمپرسور دما از حد تعیین شده پایین نمی‌رود. اما با گذشت زمان حرارت وارد یخچال شده و دمای یخچال افزایش می‌یابد. که در این صورت ترموستات مجدداً جریان برق کمپرسور را برقرار کرده و کمپرسور با تمام توان خود کار می‌کند تا دما به نقطه مطلوب باز گردد. 

به طور خلاصه کمپرسورهای معمولی یخچال که به آن‌ها کمپرسورهای روشن-خاموش یا on-off نیز گفته می‌شود با خاموش و روشن شدن‌های مکرر دمای داخل یخچال را تا حدی در نقطه مطلوب تنظیم می‌کنند.

کمپرسورهای اینورتر اما به طور روشن و خاموش نبوده و ظرفیت آن‌ها کنترل می‌شود. به عبارت دقیق‌تر با کاهش دمای یخچال ظرفیت کمپرسور یا دور موتور نیز کاهش می‌یابد و کمپرسور به طور کامل خاموش نمی‌شود. به این ترتیب دمای یخچال در نقطه مطلوب تنظیم شده یا ست پوینت set point ثابت باقی خواهد ماند.

استفاده از فناوری اینورتر در کمپرسور یخچال باعث کاهش مصرف برق شده و همچنین از روشن و خاموش شدن مکرر کمپرسور جلوگیری می‌کند که این امر باعث افزایش طول عمر کمپرسور می‌شود. کمپرسورهای اینورتر در انواع مدل‌های پیستونی، اسکرال و … برای یخچال‌های خانگی، کولرهای گازی و انواع دیگر سیستم‌های برودتی طراحی و تولید می‌شوند.

نحوه تست کمپرسور اینورتر

نخستین گام: تشخیص منشأ خرابی (برد یا موتور؟)

قبل از هرگونه اقدامی برای تست، باید بدانید که در سیستم‌های اینورتر، علائم خرابی می‌توانند گمراه‌کننده باشند. گاهی اوقات کمپرسور سالم است اما برد اینورتر (که مغز متفکر سیستم است) سوخته است و فرمان (فرمان اشتباه) می‌دهد. برعکس، گاهی اوقات سیم‌پیچ موتور داخلی کمپرسور اتصال کوتاه شده و باعث سوختن خروجی برد اینورتر می‌شود.

به طور کلی اگر دستگاه شما اصلاً روشن نمی‌شود یا صفحه نمایش آن خاموش است، احتمالاً مشکل از برد تغذیه اصلی است. اما اگر برد فرمان روشن شدن را صادر می‌کند (مثلاً چراغ‌های پشت کمپرسور روشن می‌شوند و ولتاژ خروجی داریم) اما کمپرسور صدایی نمی‌دهد، بوی دود می‌دهد یا فیوز برد فوراً می‌سوزد، آن‌گاه باید به سراغ تست فنی خودِ کمپرسور برویم. توجه داشته باشید که برای تست اصولی، حتماً باید سیم‌های رابط بین برد و کمپرسور جدا شوند تا اثر برد روی اندازه‌گیری‌ها حذف گردد.

در صورت بروز مشکل در کمپرسورهای اینورتر باید توجه داشت که ممکن است مشکل از خود کمپرسور و یا مشکل از بورد اینورتر باشد. برای تشخیص قسمت معیوب، باید ابتدا کمپرسور توسط تکنسین متخصص بررسی شده و در صورت اطمینان از صحت کار آن اقدام به بررسی بورد اینورتر کرد.

در بورد اینوتر کمپرسور، قسمت‌های مختلفی وجود دارد که شامل قطعات الکتریکی می‌باشند. به عنوان مثال دیود بریج برق را از متناوت به جریان مستقیم تبدیل می‌کند. قسمت راه‌اندازی کمپرسور به نام  IPM نیز برای ایجاد ولتاژ‌های مختلف به منظور تنظیم دور موتور وجود دارد.

مراحل عملی تست کمپرسور اینورتر با اهم‌متر

برای اینکه بتوانید با قطعیت سلامت موتور کمپرسور را بررسی کنید، باید مراحل زیر را با دقت انجام دهید:

۱. ایمنی و آماده‌سازی:

ابتدا برق اصلی دستگاه را قطع کنید و یک دقیقه صبر کنید تا خازن‌های برق تخلیه شوند. سپس کاور محافظ کمپرسور را باز کنید و کابل‌های سه‌فاز (معمولاً سه سیم U, V, W)را از پایه‌های کمپرسور جدا کنید. نکته بسیار مهم این است که رنگ سیم‌ها را یا محل دقیق اتصال آن‌ها یادداشت کنید تا هنگام نصب مجدد دچار اشتباه نشوید.

۲. تست مقاومت سیم‌پیچ‌ها ( continuity):

اهم‌متر خود را روی حالت زنگ (Beep) یا اهم قرار دهید. سه پایه کمپرسور معمولاً با نام‌های R, S, C (یا مشابه آن) مشخص می‌شوند. باید مقاومت بین هر دو پایه را اندازه بگیرید.

مجموع مقاومت بین دو پایه باید برابر با مجموع مقاومت پایه سوم باشد (یعنی اگر R-S = 4 اهم بود، R-C و S-C باید جمعاً 4 اهم شوند).

هیچ‌کدام از پایه‌ها نباید به صورت بی‌نهایت )Open Loop) باشند، زیرا یعنی سیم‌پیچ قطع شده است.

۳. تست اتصال بدنه (Earth Test):

این یکی از حساس‌ترین تست‌ها در نحوه تست کمپرسور اینورتر است. یک پروب اهم‌متر را روی بدنه فلزی کمپرسور (جایی که رنگ ندارد و تمیز است) و پروب دیگر را روی هر کدام از پایه‌ها قرار دهید. عدد روی دستگاه باید روی بی‌نهایت OL)) یا یک عدد بسیار بالا (مثلاً بالای ۲ مگااهم) باشد. اگر حتی عدد کمی (مثلاً ۱۰ یا ۱۰۰ اهم) نشان داد، یعنی سیم‌پیچ‌ها به بدنه تماس پیدا کرده‌اند (اتصال بدنه) و کمپرسور باید تعویض شود. استفاده از چنین کمپرسوری باعث می‌شود برق مستقیماً به بدنه دستگاه منتقل شود که بسیار خطرناک است.

تست عایق با مگار (در صورت امکان)

اگر به دستگاه مگااوممتر Mega Ohmmeter)) یا تستر دی الکتریک دسترسی دارید، دقیق‌ترین نتیجه را خواهید گرفت. ولتاژ تست مگار معمولاً بین ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ ولت DC تنظیم می‌شود. شما باید ولتاژ را بین سیم‌پیچ‌ها و بدنه اعمال کنید. در یک کمپرسور سالم، مقاومت عایقی نباید کمتر از ۲ مگااهم باشد. اگر این عدد کمتر شد، نشان‌دهنده نفوذ رطوبت به داخل موتور یا خرابی عایق سیم‌پیچ‌هاست که در کمپرسورهای اینورتر باعث ارورهای Ground Fault در برد می‌شود.

برای بررسی دقیق‌تر و تست کمپرسور اینورتر توصیه می‌شود، حتماً با یک تعمیرکار متخصص مشورت شود. کمپرسور یکی از اصلی‌ترین اجزای سیستم است که در صورت خرابی هزینه زیادی را متحمل خواهد کرد.

جمع‌بندی

در این مقاله ضمن مروری بر روش کار این نوع کمپرسور و مزیت‌های آن به بررسی تست کمپرسور اینورتر نیز پرداختیم. در نهایت باید تاکید کنیم که اگر تمامی تست‌های اهمی را انجام دادید و اعداد نرمال بود، اما همچنان کمپرسور کار نمی‌کند، احتمال مشکل از یاتاقان‌های داخلی (گیرپاژ کردن موتور) یا جدا شدن روتور است. متاسفانه این مشکلات با اهم‌متر قابل تشخیص نیستند و تنها با اندازه‌گیری جریان کشی (آمپر) در هنگام استارت یا باز کردن فیزیکی کمپرسور مشخص می‌شوند. از آنجا که کمپرسورهای اینورتر قیمت بالایی دارند، پیشنهاد می‌شود اگر در تشخیص دقیق مشکل تردید دارید، حتماً از متخصصین برودتی کمک بگیرید تا هزینه‌های اضافی بر شما تحمیل نشود.