ساخت سردخانه در افغانستان
فهرست مطالب
- انواع سردخانه در افغانستان
- بازار میوه و ترهبار در افغانستان
- محصولات کشاورزی افغانستان چیها هستند
- زمینهای زراعی افغانستان چگونه است و وضعیت زمین زراعی در مقایسه با بیابان و کوه
- صادرات و واردات محصولات ترهبار در افغانستان
- میزان مصرف محصولات کشاورزی در افغانستان چگونه است
- مشکلات عمده در ساخت سردخانه در افغانستان
- چرا ساخت سردخانه در افغانستان نتیجه نداده است؟
- اهداف سردخانهسازی در افغانستان
انواع سردخانه در افغانستان
در زنجیره عرضه محصولات کشاورزی افغانستان، سردخانهها معمولاً در سه گروه اصلی دستهبندی میشوند. سردخانههای بالادستی در نزدیکی مزارع قرار میگیرند و برای پیشسردکردن و نگهداری کوتاهمدت میوه و سبزی استفاده میشوند. سردخانههای میانی نیز در مراکز جمعآوری و بازارهای عمده برای درجهبندی، بستهبندی و ذخیرهسازی میانمدت محصولات کاربرد دارند.
گروه سوم، سردخانههای انتهایی هستند که در گمرکها، پایانهها و مسیرهای صادراتی احداث میشوند و وظیفه نگهداری محصول پیش از حمل را بر عهده دارند. استفاده از سردخانه مواد غذایی در این بخش میتواند به حفظ کیفیت محصولات، کاهش ضایعات و افزایش توان صادراتی کمک کند.
بااینحال، کمبود برق پایدار، غیراستانداردبودن برخی سازهها و فاصله زیاد از مسیرهای حملونقل مناسب باعث شده است بسیاری از سردخانهها با ظرفیت محدود و بهصورت پراکنده فعالیت کنند. این شرایط یکی از عوامل اصلی افزایش ضایعات محصولات پس از برداشت در افغانستان محسوب میشود.
بازار میوه و ترهبار در افغانستان
بازار میوه و ترهبار کشور، متکی بر تولیدات باغی چون انگور، انار، زردآلو، بادام و پسته بوده و با وجود رونق فصلی، به علت نبودِ ذخیرۀ سرد، ضعف بستهبندی و مسیرهای حملونقل، نوسانات قیمت شدید را تجربه میکند؛ گزارشهای خبری و تحلیلیِ تازه نشان میدهد که نبودِ زنجیرۀ سرد باعث فروش اجباری در فصل برداشت و فشار بر قیمتها میگردد و این در حالی است که بخش میوههای تازه و خشکشده همچنان ستون صادرات زراعتی کشور پنداشته میشود و در سالهای اخیر سهم قابل توجهی در عواید بازرگانی داشته است.
محصولات کشاورزی افغانستان چیها هستند
ترکیب تولیدات زراعتی شامل گندم بهعنوان قوت غالب، جو، ذرت و برنج در کشتهای غلهای؛ و در باغداری انگور، انار، بادام، زردآلو، کشمش و زعفران که ارزش افزودهٔ صادراتی دارند؛ همچنان سبزیجات فصلی در نوارهای آبی و حاشیۀ شهرها تولید میشود؛ در کنار اینها، مالداری و چراگاهها بخش مهمی از معیشت روستایی را میسازند و سهم چشمگیری در تولیدات خام دارند؛ دادهها و مرورهای بخشیِ نهادهای بینالمللی نشان میدهد که باغداری و فرآوری خشکبار ظرفیت ایجاد کار و ارزآوری بلند دارد اگر زیرساخت پسامنصر و دسترسی به بازار تقویت شود.
زمینهای زراعی افغانستان چگونه است و وضعیت زمین زراعی در مقایسه با بیابان و کوه
افغانستان کشوری کوهستانی و کمزمینِ قابل کشت است؛ نزدیک به دوازده درصد از مساحت، زمین آبی و للمیِ قابل زرع دانسته میشود و حدود ۴۷ درصد قلمرو به رَعوهزار و چراگاهها اختصاص دارد، در حالی که بخش بزرگِ باقیمانده را کوهستانها و بایرها میپوشاند؛ گزارشهای بانک جهانی و اسناد تنوع زیستی بیان میدارند که از این دوازده درصد، تقریباً نیم آن آبی و نیم دیگر للمی بوده و محدودیت بارندگی و فرسایش خاک، بهرهبرداری پایدار را دشوار میسازد؛ همین ساختِ سرزمینی ایجاب میکند که بهرهوری در اراضی موجود بالا برده شود و اتلاف پسامنصر کاهش یابد.
صادرات و واردات محصولات ترهبار در افغانستان
سهم ترهبار و میوهٔ تازه و خشکشده در صادراتِ غیرنفتی کشور برجسته است؛ آمارهای رسمیِ سال ۲۰۲۴–۲۰۲۵ حکایت دارد که حدود ۴۶۶ هزار تُن میوهٔ تازه و خشک به بهای نزدیک به ۶۴۳ میلیون دالر صادر شده و مقصدهای عمده هند و کشورهای منطقه بوده است؛ در مقابل، واردات پیاز، سیبزمینی و بعضی سبزیجات در فصلهای کممحصول ادامه مییابد؛ ارقام رسانههای بینالمللی و ملی این روند را تأیید نموده و پیوند مستقیم میان استاندارد بستهبندی، گواهی صحی و تداوم زنجیرۀ سرد با افزایش سهم بازارهای هدف را برجسته میسازند.
میزان مصرف محصولات کشاورزی در افغانستان چگونه است
الگوی مصرف غذایی خانوارها بهصورت غالب متکی بر غلات—ویژه گندم—بوده و تنوعِ سبد خوراک محدود است؛ ارزیابیهای اضطراریِ سازمان خوراکه و زراعت (FAO) و گزارشهای برنامۀ جهانی غذا نشان میدهد که بخش بزرگی از خانوارها به نمرۀ مصرف غذاییِ مرزی یا ضعیف دچار اند و مصرف منظم پروتین حیوانی، سبزی و میوه پایین است؛ در ۲۰۲۴–۲۰۲۵ میلیونها تن در وضعیت ناامنی غذایی حاد قرار داشتهاند و کاهش کمکها و شوکهای اقلیمی فشار را تشدید کرده است، از همینرو بهبود دسترسی، کاهش ضایعۀ پسامنصر و ارزانسازی عرضهٔ ترهبار نقش تعیینکننده در بهبود تغذیه دارد.
مشکلات عمده در ساخت سردخانه در افغانستان
سرمایهگذاری درساخت سردخانه با دشواریهای همزمان روبهرو است: دسترسی محدود به برقِ پیوسته در روستاها، هزینۀ بلند ژنراتور و انرژی بدیل، کیفیت پایین راههای فرعی برای رساندن محصول تا مرکز، کمبود معیارهای فنیِ ساختمانی و عایقکاری، و نبودِ خدمات پسامنصر مانند درجهبندی و پالتبندی؛ مطالعات میدانی و گزارشهای بخشی تصریح میکنند که کمتر از یکهفتم مناطق روستایی به برق شبکه وصل بوده و هر برنامهٔ توسعهٔ ذخیرهسازی محتاج راهحلهای آفگرید و آموزش بهرهبرداری است تا سرمایه مستهلک نشود و ظرفیتها واقعی به کار افتد.
چرا ساخت سردخانه در افغانستان نتیجه نداده است؟
آنگاه که سردخانهها بدون تحلیل مکانیابیِ بازار، تضمین انرژی، و پیوند با خدمات بستهبندی و ترانسپورت سرد ساخته شود، بهرهبرداری ناقص، هزینهٔ ثابت بلند در برابر جریان نقدی ناهموار، و نبودِ قراردادهای خریدِ پیشاپیش سبب میشود عایدات هزینهها را نپوشاند؛ گزارشها و خبرهای اخیر نشان میدهد که تولیدکنندگان در نبودِ زنجیرۀ سرد ناچار به فروش فوریاند و پروژههای پراکنده بدون مدیریت زنجیره، اثر ماندگار نمیگذارند؛ بههمین دلیل، راهحل باید یکپارچه، بازارمحور و متکی بر انرژی مطمئن و خدمات پسامنصر باشد.
اهداف سردخانهسازی در افغانستان
هدف اصلیِ سردخانهسازی، کاهش ضایعۀ پسامنصر، تثبیت قیمتها در فصلهای اوج برداشت، فراهمآوری کیفیت پایدار برای صادرات، و ارتقای دسترسی خانوارها به میوه و سبزی در تمام سال است؛ پژوهشهای بخشی نشان میدهد که سرمایهگذاری هوشمند در پیشسردکنی، ذخیرۀ طبقۀ کنترلی و لجستیک سرد، در کنار آموزشِ درجهبندی و بستهبندی، میتواند ارزش افزوده را بالا برده و سهم صادراتی را افزایش دهد؛ همزمان، برقِ مطمئن و استانداردهای عملیاتیِ خوب (GHP/GDP) لازمیاند تا این حلقه واقعاً کارا شود و به امنیت غذایی و عاید روستایی مدد رساند.
ارسال درخواست ساخت سردخانه
کشاورزی افغانستان
به گزارش اداره همکاری های بین المللی آمریکا (USA JO) :
80 درصد مردم افغانستان، پیشه کشاورزی و دامپروری دارند.
بیشتر از ۳۰ درآمد ملی از محصولات زراعی می باشد.
دومین منبع درآمد افغانستان از محصولات کشاورزی و دامپروری می باشد.
اقلام عمده آن، میوه جات، میوه جات خشک، پشم، گیاهان داروئی و پوست حیوانات می باشد.
%۴۵ زمین های افغانستان زیر کشت گندم میباشد که مصرف داخلی دارد و البته باز هم واردکننده گندم می باشد.
آبیاری و کشت در افغانستان همچنان به صورت سنتی می باشد ولی در سال های اخیر و تلاش های نه چندان موفق برای دستیابی به کشاورزی مکانیزه انجام شده است. این مورد جز اولویت های مورد تاکید حکومت جدید است.
۸۰ درصد منابع آبی افغانستان را کوه های هندوکش تامین می کند و موجب قابل کشت شدن ۷.۸ میلیون هکتار مساحت قابل کشت می باشد. ( ۳.۳ میلیون هکتار کشت آبی + ۴.۵ میلیون هکتار کشت دیم )
دامپروری افغانستان مانند کشاورزی بسیار سنتی می باشد.گاو، گوسفند، بز، شتر، اسب ،مرغ، مرغابی، بوقلمون و کبک عمده دام های پرورش یافته در افغانستان هستند.
پوست، پشم و روده از جمله منابع مهم صادراتی افغانستان هستند.
بر اساس نظر کارشناسان، کشاورزی در سال های پیش رو مهم ترین و ساده ترین راه پیش پای افغانستان برای آغاز رشد و توسعه افغانستان است.
کشاورزی و دامپروری و مشاغل وابسته %۷۸ در اشتغال افغانستان نقش دارد در حالی که ۶٪ در صنعت و ۱۶% در خدمات مشغول هستند.
تا قبل از روی کار آمدن امارت اسلامی، سهم کشاورزی در تولید ناخالص ملی به طور مداوم در حال کاهش بود و این به سبب توجه بیشتر مردم و دولت به دو بخش صنعت و خدمات می باشد.
کشاورزی در افغانستان به دلایل ذیل بسیار مطلوب می باشد و امکان کشت اکثر گونه های گیاهی کاشتنی را به آن می دهد.
- آب و هوا و اقلیم مناسب
- منابع آبی فراوان
- زمین کافی
- خاک مناسب
بستر زراعت افغانستان بسیار بکر و دست نخورده می باشد و با توجه به اینکه تا کنون سرمایه گذاری بزرگی در این بخش انجام نشده است و حکومت امارت اسلامی خود را مشتاق گسترش کشاورزی نشان می دهد، می تواند زمینه بسیار مناسبی برای سرمایه گذاری باشد
نیاز فوری در افغانستان برای تاسیسات ساده ای چون کشتارگاه ها و سردخانه صنعتی احساس می شود.
هنوز هم کشاورزی و دامپروری بخش اصلی محصولات صادراتی در افغانستان را تشکیل می دهند.
میوه های تازه، میوه های خشک شده، انواع مغزیات و دانه های روغنی، پشم، پوست، پنبه، گیاهان طبیعی و قالی افغانی مهمترین محصولات مرتبط با کشاورزی در افغانستان می باشد.
حذف کشت کوکنار (تریاک) از محصولات کشاورزی قانونی افغانستان بدون معرفی جایگزین مناسب، آسیب زیادی به کشاورزان و سهم کشاورزی در افغانستان زده است.
ساخت سردخانه میوه در افغانستان
مشکلات عمده کشاورزان در افغانستان
- عدم استفاده از سیستم کشت مکانیزه
- وجود نداشتن آبیاری مدرن
- کمبود متخصص برای رشد کشاورزی مدرن
- بازدهی خیلی کم زمینهای زراعی
- جنگ دائم و عدم امنیت
با توجه به شرایط مطلوب آبی در افغانستان، سرمایه گذاری و شراکت در پروژه های کشاورزی و کشت فرا سرزمینی می تواند پیشنهاد بسیار مطلوبی باشد با توجه به اینکه حکومت امارت اسلامی نیز تصمیم به گسترش کشاورزی گرفته است.
صنعت افغانستان
صنایع در افغانستان را به ۳ دسته تقسیم می کنند:
- صنایع دستی
- صنایع سبک
- صنایع سنگین
نکته جانبی
به صورت تاریخی صنایع افغانستان در گذشته دور، بسیار پررونق بوده است؛ به صورتی که محقق روس سه دوره را در صنعت افغانستان تعیین نموده است:
1. گریکو باختر در قرون باستان
۲. دوره طلایی قرون وسطی
3. دوره درخشان هرات
در یکی دو قرن اخیر جنگ های متعدد، توسعه صنایع را با مشکلات بزرگ مواجه کرده است ولی همیشه میل به توسعه صنعتی در این کشور وجود داشته است.
از سالهای ۱۳۰۵ و ۱۳۰۶ که صنایع نساجی شروع به پیشرفت کرد تا سالهای پس از ۱۳۴۰ صنایع دستی و ماشین بسیار رونق یافت تا حدی که در کابل ۲۸۱ کارخانه و در مجموع کشور ۵۲۰۰ کارخانه کوچک و بزرگ ساخته شده بود.
صنایع دستی افغانستان
صنایع دستی افغانستان عبارتند از:
دوزندگی، بافندگی، نساجی، کنده کاری، حکاکی، نجاری، فلزکاری، سرامیک سازی، شیشه سازی، ادویه سازی و…
ده کارخانه بزرگ موجود افغانستان ۲ مورد در نساجی، ۲ مورد در سیمان، ۲ مورد در پنبه و روغن، ۲ مورد در نان و آرد، ۱ مورد در تولید کود و ۱ مورد در حجاری مرمر و مبلمان کار می کنند.
در سال های اخیر صنایع در زمینههای ذیل در حال رشد هستند:
- جاده و راه سازی
- بند و سد سازی
- پروژه های برق آبی خورشیدی و بادی
- معماری
- نساجی
- مدرن سازی صنایع دستی ( مانند قالی و فرش و …)
- مرغ داری و زنبور داری
- صنایع مصالح ساختمانی (سنگ ها و سیمان و …)
- معادن و صنایع معدنی
- صنایع مرتبط با سنگ های معدنی
- صنایع متنوع مرتبط با مواد غذایی
- مخابرات و وسایل ارتباطی
- صنایع موتور سازی و لوازم یدکی
سرمایه گذاری در افغانستان
در سال های پس از روی کار آمدن امارت اسلامی حدود ۷.۴ میلیارد دلار سرمایه گذاری در پروژه های صنعتی مرتبط با معدن جذب گردیده است.
مجموع صادرات افغانستان به ۱.۸۳۷ میلیون دلار افزایش یافته است.
با توجه به اینکه صنایع سبک و سنگین در افغانستان هنوز به رشد و تکامل نرسیده اند، زمین های مختلف صنعتی و محیطی بکر و بسیار قابل توجه می باشد.
صنایع مرتبط با حوزه معادن و صنایع مرتبط با حوزه کشاورزی از حوزه هایی است که شانس موفقیت بسیار بالایی برای رشد خواهند داشت.
مهمترین نکته در مورد سرمایه گذاری در افغانستان، نبود داده های دقیق و قابل اتکا در مورد صنایع افغانستان است که این مورد نیاز به تحقیق میدانی برای سرمایه گذاری در این کشور را مهم می سازد.
تامین انرژی یکی از معضلات مهم بخش صنعت در افغانستان می باشد که ۲ نکته را قابل توجه می کند:
- امکان سرمایه گذاری در حوزه تامین و تولید انرژی چه حوزه نفت و گاز و زغال سنگ که بسیار ابتدایی هستند و چه انرژی های تجدیدپذیر مثل نیروگاه های برق-آبی (با توجه به رودخانه های متعدد در برخی نواحی) خورشیدی، بادی و…
۲- در نظر داشتن این مشکل برای هر نوع سرمایه گذاری در صنایع مختلف و توجه به تامین انرژی برای واحد تولیدی- صنعتی مد نظر
سرمایه گذاری در زمینه راه اندازی کارخانجات و صنایع نیز از حوزه های بکر و بسیار مهم است.
منابع معدنی افغانستان
آمارها:
A. معادن و منابع معدنی
آهن ۲.۲ میلیارد تن ( ۲۰۰.۰۰۰ برج ایفل)
آلومینیوم ۱۸۳میلیون تن
مس ۱۲.۴ میلیون تن
سرب و روی ۲۴۳.۹۰۰ تن
جیوه ۳۲.۲۳۴ تن
طلا ۲.۶۹۸ تن
B. مواد ساختمانی و سنگ ها
سنگ مرمر ۱.۳ میلیارد تن
سنگ آهک ۵۰۳ میلیون تن ← صنایع سیمان
دولومیت ۱ میلیون تن
آراگو نیت ۷۷۰.۰۰۰ تن
سنگ ماسه ۶۵۰,۰۰۰ تن
(ماسه ۱۳۶ کیلومتر مربع)
C. فلزات و سنگ های معدنی کمیاب
سنگ لاجورد زمرد و یاقوت ۱.۴۰۰.۰۰۰ تن
منابع اورانیوم دست نخورده
ليتيوم ۲۱ میلیون تن ← دومین منبع پس از بولیوی
بهره برداری از منابع افغانستان بین ۷ تا ۱۰ سال کار برای رسیدن به شرایط مطلوب نیاز دارد.
۲ میلیارد تن آهن ← معدن حاجیگک در شرق ایالت بامیانt معدن حاجیگک ۱۲ کیلومتر طول و ۵۵۰ متر عمق دارد که دست کم ۶۰ آن آهن است.
- بزرگترین کارخانه ذوب آهن، افغانستان کارخانه خان استیل می باشد.
معدن کرکر ← بزرگترین معدن زغال افغانستان
- معادن بزرگ طلای افغانستان در بدخشان وجود دارد.
استخراج به دو صورت طلاشویی و کارخانه ای انجام می شود.
معادن طلای دیگ و لاغ در بدخشان هستند.
ارتفاع متوسط ۱۹۰۰ متر بالاتر از سطح دریا
هشتمین کشور کوهستانی دنیا (یاقوت پس از الماس سخت ترین سنگ معدنی است و منابع مهمی در افغانستان دارد)
ارزش مخازن طبیعی دست نخورده افغانستان : ۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰.. ۱.۰۰۰ دلار برآورد می گردد.
معدن جاجیگک باجیان با ۱.۷ میلیارد تن سنگ آهن، بزرگترین معدن سنگ آهن منطقه است. ( با درصد خلوص ۶۳ تا ۶۹ بسیار عالی است)
معدن بدخشان ۹۵۸ کیلوگرم طلای دست نخورده دارد
قرارداد با چین برای بهره برداری معدن مس عینک به عنوان بزرگترین معدن مس افغانستان، راه را برای رشد در زمینه معادن فلزی را فراهم کرده است.
۴۵ درصد صادرات افغانستان ،جواهرات فلزات و سنگ های قیمتی
۲۱ درصد صادرات افغانستان میوه و خشکبار
مقاصد ← امارات، پاکستان، هند
مطالعات سالهای آخرین حکومت جمهوری ۲۴ منطقه در ۳۶ ولایت افغانستان به عنوان مناطق مطلوب معدنی اعلام شده است.
نکات عمومی
حکومت طالبان جمع آوری مالیات و درآمدهای گمرکی را به بالاترین میزان آن نسبت به دهه های گذشته رساند.
سال گذشته وزارت دارایی حکومت طالبان اعلام کرد درآمدهای مجموعی آن ۱۹۳ میلیارد و ۹۱۲ میلیون افغانی بوده است. ( معادل ۲.۲۳۶.۰۰۰.۰۰۰ دلار)
نرخ ارز و ارزش پول افغانی در دو سال گذشته در وضعیت مناسبی حفظ شده است.
درآمد حاصل از فروش زغال سنگ و نفت از منابع مالی مهم دولت طالبان بوده است.
صادرات زغال سنگ افغانستان به پاکستان در سال ۱۴۰۱ بنا بر اعلام وزارت و دارایی طالبان حدود سه برابر شده است. ( از ۹۴۸ هزارتن به ۲.۷ میلیون تن)
تعرفه صادرات زغال سنگ از ۱.۸۹۳.۰۰۰.۰۰۰ افغانی در سال ۱۴۰۰ به ۱۲.۰۱۴۳.۰۰۰.۰۰۰ افغانی در سال ۱۴۰۱ رسیده است.
مطابق گزارش های رسمی وزارت دارایی، حکومت طالبان روزانه از چاههای نفت ولایت سرپل حدود ۶۰۰ هزار دلار درآمد کسب می.کند
حکومت طالبان استخراج نفت در میدان قشقری و سایه میادین نفتی آمو دریا در ولایات جوزجان و فاریاب طی قراردادی ۲۵ ساله به یک شرکت چینی واگذار کرد
علاوه به نفت و زغال سنگ حکومت طالبان تلاش چشمگیری برای استخراج سایر معادن نیز نموده است.
استخراج ۷ معدن به ارزش بیش از ۶.۵ میلیارد دلار با حضور ملا عبدالغنی برادر با شرکتهای داخلی و خارجی امضا شده است که از آن جمله مواد زیر است:
معدن طلای ولایت تخار
معدن مس عینک ولایت لوگر
بلوک های اول تا چهارم معدن آهن غوریان در ولایت هرات
معدن سرب ولایت غور
درآمدهای پیش گفته نقش مهمی در پروژه های زیر بنای مانند: کانال قوش تپه و توانایی حکومت در کنترل نرخ ارز داشته است.
(دی کول؛ فابریکه ساخت سردخانه در افغانستان)
| فرم درخواست احداث سردخانه |
